Hareketli Protez Yapım Aşamaları

Hareketli Protez Yapım Aşamaları

Hareketli protez, diş kaybı yaşayan bireylerin hem estetik hem de fonksiyonel ihtiyaçlarını karşılayan en yaygın çözümlerden biridir. Yapım aşamaları ölçü almadan akrilik materyale dönüştürülmesine kadar dikkat ve özen gerektirir. Bu süreçte her adım, protezin doğal görünmesi ve hastanın rahat kullanabilmesi için büyük önem taşır

1. Muayene ve Planlama

Öncelikle dişler,dişeti ve ağzın genel muayenesi yapılır.Röntgenle kemik yapısı ve dişlerin durumu incelenmelidir.Bu aşamalar yapıldıktan sonra hangi tip hareketli protez(total,parsiyel) uygulanacağı belirlenir.

2. Ölçü Alma

• Primer ölçü: Aljinat gibi hızlı sertleşen materyallerle alınır.
• Kesin ölçü: Silikon veya polieter esaslı materyallerle daha hassas ölçü alınır.
• Amaç: Protezin diş ve diş etine tam uyum sağlaması.dişlerin ,dişeti ve kret hatları tam çıkmalıdır.

3. Kaşık ve Model Hazırlığı

Hareketli protez yapımında ölçü alındıktan sonra hastaya özel bireysel ölçü kaşığı hazırlanır. Bu kaşık sayesinde daha hassas ve doğru ölçü elde edilir. Alınan ölçü, dental alçıya dökülerek ana model oluşturulur. Model üzerinde protezin sınırları, tutuculuk alanları ve diş dizimi planlanır. Bu aşama, protezin ağızda uyumlu ve fonksiyonel olabilmesi için temel oluşturur.

4. Mum Baz ve Diş Dizimi (Prova Aşaması)

Hareketli protez yapımında ölçü ve model hazırlandıktan sonra kretler üzerine mum duvar(mum taban) yapılır.daha sonra bu tabanlar üzeine diş dizimi kurallı bir şekilde dizilir.fonetik ,fonksiyonel ve oklüzyon kurallarına uyulmalıdır.Aksi takdirde hastanın ağzında anormallikler ve çene hareketlerinde sorun yaşayabilir.

Hareketli protez yapımında geleneksel yöntemlerin yanında artık dijital çözümler de önem kazanıyor. Biz de bu süreçleri daha verimli hale getirmek için Exocad kursu düzenliyoruz.exocad kursu almak istiyorsanız buraya tıklayınız.

Diş Dizimi Kuralları

• Orta hat uyumu: Üst ön dişlerin orta hattı yüzün orta hattı ile uyumlu olmalıdır.
• Gülüş hattı: Ön dişlerin kesici kenarları dudak hattını takip etmelidir.
• Diş boyutu ve formu: Hastanın yüz şekline, yaşına ve cinsiyetine uygun seçilmelidir
• Horizontal Düzlem: Okluzal düzlemin (Spee ve Wilson eğrileri) konumunu tayin eder.
• Spee Eğrisi: Mandibular kanin dişin tüberkül ucundan başlayıp molar dişlerin bukkal tüberkül zirvelerini takip ederek ramus mandibulanın anterior sınırı boyunca kondile kadar uzanan, sagittal düzlemdeki anatomik okluzal kurvatürdür.
  Wilson Eğrisi: Bir çenedeki sağ ve sol molar dişlerin bukkal ve lingual tüberkül zirvelerini birleştiren, frontal düzlemde inferiora doğru konvekslik (alt çenede konkavlık, üst çenede konvekslik) gösteren transvers okluzal kurvatürdür.
• Overjet ve Overbite: Üst ön dişler alt ön dişleri yatayda (overjet) ve dikeyde (overbite) hafifçe örtmelidir.
  Posterior Eğimler: Üst arka dişler bukkale (yanağa), alt arka dişler ise linguale (dile) doğru hafif bir eğimle yerleştirilir.
  Okluzal Kontak: Üst molarların palatinal tüberkülleri, alt molarların santral sulkuslarına oturacak şekilde dengeli bir kapanış (santral oklüzyon)
• Bir Dişe İki Diş Kuralı Nedir?Bir dişe iki diş kuralı, ideal bir diş diziliminde (doğal dişlerde veya tam protezlerde) bir çenedeki her bir dişin, karşı çenedeki iki farklı diş ile temas etmesi gerektiğini belirten temel oklüzyon (kapanış) kuralıdır.
• Bu kuralın iki istisnası vardır: alt orta kesici dişler (alt santraller) ve üst en arka azı dişleri (üst yirminci yaş veya protezdeki son molar dişler) sadece tek bir diş ile temas eder.
• Bir diş kaybedildiğinde veya çekildiğinde, karşı çenedeki diş tamamen boşa çıkmaz. Diğer yarısıyla hala bir dişe temas ettiği için yerinde sabit kalır; uzama (ekstrüzyon) veya devrilme eğilimi azalır.
• Üst Ön (Anterior) Grup Dişler
• Santral Kesici Dişler (Ön Kesiciler): İnsisiv (kesici) kenarlarının tamamı cama temas etmelidir.
• Lateral Kesici Dişler (Yan Kesiciler): Kesici kenarları camdan 0.5 – 1 mm yukarıda durmalı, cama kesinlikle değmemelidir.
• Kanin Dişler (Köpek Dişleri): Sadece tüberkül (uç) noktası cama temas etmelidir. Dişin boynu (kole bölgesi) hafif dışarıda, ekseni ise distale (arkaya) doğru eğimlidir.
• Üst Arka (Posterior) Grup Dişler
• 1. Küçük Azı Dişi (1. Premolar): Sadece bukkal (yanağa bakan) tüberkülü cama değer. Palatinal (dile bakan) tüberkülü camdan yaklaşık 0.5 mm yukarıda kalır.
• 2. Küçük Azı Dişi (2. Premolar): Hem bukkal hem de palatinal tüberkülleri cam düzlemine tam olarak temas eder.
• 1. Büyük Azı Dişi (1. Molar): Bu diş, alt çeneye doğru eğim yapan Spee eğrisinin başlangıç noktasıdır. Sadece mesio-palatinal (ön-iç) tüberkülü cama değer. Diğer üç tüberkülü (mesio-bukkal, disto-bukkal, disto-palatinal) camdan yukarıdadır.
• 2. Büyük Azı Dişi (2. Molar): Hiçbir tüberkülü cama kesinlikle değmez. Dişin tüm tüberkülleri camdan yukarıda durur ve arkaya doğru yukarı yönlü bir eğim (Spee eğrisi) çizerek dizilir.
• Hasta ile prova:
  • Estetik (gülüş hattı, diş boyu, renk)
  • Fonetik (konuşma sesleri)
  • Fonksiyon (çiğneme ve kapanış) kontrol edilir.
• Düzeltmeler: Gerekirse dişlerin yeri, açısı veya boyu değiştirilir.

5. Laboratuvar Üretimi

• Akrilik esaslı protez: Mum model akrilik materyale dönüştürülür.Mum model mufla adı verilen araca alınnır Alçı doldurularak modelin etrafı sabitlenir.daha sonra mum’un erimesi için mufla kaynar suya alınır ve 10 dakika kadar kaynatılır.bu sayede akrilik için bir boşluk elde edilir.Akrilik ,Monomer (sıvı) ve polimer (toz) belirli oranlarda karıştırılır.Genellikle 3:1 oranı kullanılır.Karışım hamur kıvamına gelince mufladaki boşluğa yerleştirilir.fazlalıklar kesilir ve mufla pres altında sıkıştırılır.Daha sonra Mufla kaynar suya alınır.Yaklaşık 30–45 dakika boyunca kontrollü ısıda tutulur.Bu süreçte akrilik sertleşir ve protez formunu alır.
• Cilalama ve renklendirme: Doğal görünüm için son işlemler yapılır.

6. Klinik Teslim

• Protez ağızda denenir: Vakum etkisi, tutuculuk ve stabilite kontrol edilir.
• Hasta eğitimi:
  • Protezin takılıp çıkarılması öğretilir.
  • Temizlik ve bakım yöntemleri anlatılır.
  • İlk günlerde yaşanabilecek zorluklar (konuşma, çiğneme, salya artışı) açıklanır.

7. Kontrol ve Takip

• İlk kontrol: Genellikle 1 hafta içinde yapılır.
• Düzeltmeler: Vuruk veya baskı yapan bölgeler düzeltilir.
• Uzun dönem takip: Düzenli kontrollerle protezin ömrü uzatılır.

Hareketli protez yapımında geleneksel yöntemlerin yanında artık dijital çözümler de önem kazanıyor. Biz de bu süreçleri daha verimli hale getirmek için Exocad kursu düzenliyoruz.exocad kursu almak istiyorsanız buraya tıklayınız.